Rehber · 6 soru · Çeviri
YDS Çeviri Soruları: Doğru Seçenek Nasıl Bulunur?
Hazırlayanlar: İsa Eroğlu ve Kenan İpkıranSon güncelleme:
YDS çeviri sorularında doğru seçenek, kaynak cümlenin yalnızca kelimelerini değil; dilbilgisel yapısını, anlam ilişkilerini ve iddia kapsamını da korumalıdır.
Kısa özet
outklas. çeviri yaklaşımı: Önce cümlenin iskeletini çıkar, sonra anlam ilişkilerini belirle ve son olarak seçeneklerin neyi değiştirdiğini incele. Kelimeleri değil, anlam ilişkilerini çevir.
Çeviri sorularında hangi kanıtları aramalısın?
Sözdizimi
Ana cümle ve yan cümleler arasındaki ilişki korunuyor mu?
Anlambilim
Cümledeki eylem, durum ve ilişkiler aynı anlamı taşıyor mu?
Zaman ve görünüş
Eylemin ne zaman gerçekleştiği ve nasıl sunulduğu değişmiş mi?
Kiplik
Olasılık, zorunluluk veya kesinlik derecesi korunuyor mu?
Olumsuzluk ve kapsam
Olumsuzluk hangi ifadeyi etkiliyor? “Her zaman”, “yalnızca” veya “büyük ölçüde” gibi sınırlayıcılar korunmuş mu?
Bir seçenekteki kelimeler tanıdık olabilir. Ancak neden-sonuç ilişkisinin karşıtlığa dönüşmesi, bir koşulun kesin bir sonuca çevrilmesi veya olasılığın kesinlik gibi sunulması anlamı değiştirir.
Açıklamalı örnek · 01
Açıklamalı örnek soru
Bu cümlenin anlamını en doğru biçimde karşılayan Türkçe çeviri hangisidir?
Although the policy was introduced to reduce waste, its effectiveness depends largely on whether local authorities enforce it consistently.
- A) Politika atığı azalttığı için uygulamaya konmuştur ve etkililiği yerel yetkililerin onu her zaman desteklemesine bağlıdır.
- B) Politika atığı azaltmak amacıyla uygulamaya konmuş olsa da, etkililiği büyük ölçüde yerel yetkililerin politikayı tutarlı biçimde uygulayıp uygulamamasına bağlıdır. · doğru
- C) Yerel yetkililer politikayı tutarlı biçimde uyguladıkları sürece, politikanın atığı azaltmak amacıyla uygulamaya konmuş olması gerekmez.
- D) Politika atığı azaltmak amacıyla uygulamaya konmuştur; bu nedenle yerel yetkililerin onu tutarlı biçimde uygulayıp uygulamaması etkililiğini etkilemez.
- E) Politika atığı azaltmayı başarmış olsa da, yerel yetkililer onu yalnızca tutarlı biçimde uygulamak zorundadır.
Doğru cevap: B) Politika atığı azaltmak amacıyla uygulamaya konmuş olsa da, etkililiği büyük ölçüde yerel yetkililerin politikayı tutarlı biçimde uygulayıp uygulamamasına bağlıdır.
1. Cümle röntgeni
- Although: Karşıtlık / ödünleme ilişkisi kurar (“… olsa da”).
- was introduced to reduce: Politikanın hangi amaçla uygulamaya konduğunu belirtir.
- depends largely on: Etkililiğin büyük ölçüde bir koşula bağlı olduğunu söyler.
- whether … enforce it consistently: Yerel yetkililerin politikayı tutarlı biçimde uygulayıp uygulamaması meselesini ifade eder.
2. Korunan ilişkiler
- Karşıtlık (although) neden ilişkisine (because) dönüşmemeli.
- “Büyük ölçüde bağlı” ifadesi “etkisiz” veya “yalnızca zorunlu”a çevrilmemeli.
- Amaç (to reduce) başarı iddiasına (başarmış) yükseltilmemeli.
3. Çeldirici otopsisi
- A) Politika atığı azalttığı için uygulamaya konmuştur ve etkililiği yerel yetkililerin onu her zaman desteklemesine bağlıdır.: İlişki değişimi: Although karşıtlık kurarken because neden bildirir. Ayrıca “tutarlı biçimde uygulamak” ile “her zaman desteklemek” aynı anlama gelmez.
- C) Yerel yetkililer politikayı tutarlı biçimde uyguladıkları sürece, politikanın atığı azaltmak amacıyla uygulamaya konmuş olması gerekmez.: Mantıksal kayma: Uygulamaya ilişkin koşulu, politikanın başlangıçtaki amacıyla ilgili gereklilik gibi sunar.
- D) Politika atığı azaltmak amacıyla uygulamaya konmuştur; bu nedenle yerel yetkililerin onu tutarlı biçimde uygulayıp uygulamaması etkililiğini etkilemez.: Anlamın tersine çevrilmesi: Kaynak cümle etkililiğin uygulamaya bağlı olduğunu söylerken seçenek bunun etkisiz olduğunu iddia eder.
- E) Politika atığı azaltmayı başarmış olsa da, yerel yetkililer onu yalnızca tutarlı biçimde uygulamak zorundadır.: Zaman ve kapsam hatası: Kaynak cümle politikanın atığı azaltmayı başardığını söylemez; “büyük ölçüde bağlı olma” da “yalnızca … zorunda olma” anlamına gelmez.
Çeviride dört kontrol
1) Ana cümleyi ve yan cümleleri ayır. 2) Bağlaçların kurduğu mantıksal ilişkiyi belirle. 3) Zamanı, olumsuzluğu ve kesinlik derecesini kontrol et. 4) Her seçenekte kaynak cümlede olmayan bir iddia eklenip eklenmediğini incele. Bir seçeneğin akıcı Türkçe olması yeterli değildir; anlamı değiştirmeden doğal Türkçe kurması gerekir.
Çeviride dört kontrol
- 1Ana cümleyi ve yan cümleleri ayır.
- 2Bağlaçların kurduğu mantıksal ilişkiyi belirle.
- 3Zamanı, olumsuzluğu ve kesinlik derecesini kontrol et.
- 4Her seçenekte kaynak cümlede olmayan bir iddia eklenip eklenmediğini incele.
En sık yapılan hatalar
- ·Tanıdık kelimeleri görünce hemen işaretlemek.
- ·Although / because / so gibi ilişkileri karıştırmak.
- ·Olasılığı (may, not necessarily) kesinliğe çevirmek.
- ·Kaynakta olmayan bir başarı veya zorunluluk iddiası eklemek.
Anlamı değiştirmeden çevir
Akıcı Türkçe tek başına doğru cevap değildir. Doğru seçenek, kaynak cümlenin iskeletini ve anlam ilişkilerini bozmadan yeniden kurar. Yanlışını ilişki değişimi, kapsam şişirme, kiplik kayması veya tersine çevirme olarak sınıflandır.
Yanlışını hangi kanıt hatasına bağla?
- ✓İlişki değişimi (karşıtlık ↔ neden)
- ✓Kapsam / olumsuzluk kayması
- ✓Kiplik veya zaman hatası
- ✓Anlamın tersine çevrilmesi
- ✓Kaynakta olmayan iddia ekleme
Alıştırma laboratuvarı
Örnek soru çöz
Translation Lab · 01
Anlam ve yapı · yaklaşık 45 saniye
The findings do not necessarily indicate that the intervention failed; rather, they suggest that its effects may vary across populations.
Cümlenin anlamını en doğru biçimde karşılayan çeviriyi seç.
Yanlış şıkta yalnızca neden yanlış olduğunu görürsün. Doğruyu kendin bulmaya devam et. Sağdaki Ele ile şıkkı çiz.
Bir şık seç veya sağdaki Ele ile eleyerek başla.
Araştırma kaynağı
Kaynaklar ve ürün iddiası ayrımı
Dinçer, Antonova-Unlu & Kumcu (2022): Assessing the use of multiple-choice translation items in English proficiency tests
Applied Linguistics Review, 13(4), 461-475
YDS’deki çoktan seçmeli çeviri maddelerinin algılanan zorluğunu ve ölçme geçerliliğini inceler. Bulgular, çeviri maddelerinin diğer bölümlere göre daha kolay algılandığını ve genel teste kıyasla daha ılımlı bir dış geçerlik gösterdiğini raporlar; bu maddelerin puanı şişirebileceğine dikkat çeker.
Ürün kararı (ayrı iddia): Makul ürün kararı: çeviri alıştırmasında kelime eşlemesi değil, bağlaç, kiplik ve kapsam ilişkilerini bozan çeldiricileri görünür kılmak. Bu çalışma, outklas.’ın belirli bir çeviri taktiğinin YDS puanını kesin yükselttiğini kanıtlamaz.
DOI →Bu sayfadaki sorular outklas. için özgün örneklerdir; çıkmış ÖSYM soruları değildir. Sınav formatı için nihai kaynak ÖSYM kılavuzu ve kitapçığıdır.
Sonraki adım
outklas. Translation Lab: İskeleti çıkar, ilişkiyi koru ve çeldiricinin neyi değiştirdiğini gör.